İsmail Barış Özpazarcık, Yön Yönetim MBA Akademi Yönetim Kurulu Başkanı, ICF-MCC, Mentör,
Girişim Ekosistemi Fotoğrafı Net: Büyük Pay Aile İşletmelerinde
Türkiye’de girişim ekosistemi, büyük ölçüde küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmakta. Çeşitli sektör raporları, akademik çalışmalar ve iş dünyası analizleri, şirketlerin önemli bir kısmının aile işletmesi yapısında olduğunu göstermekte.
Türkiye’de işletmelerin çok büyük bir bölümü KOBİ ölçeğinde faaliyet göstermekte
KOBİ’lerin önemli kısmı aile şirketi yapısına sahip
Bu yapı, ekonomik dinamizmin temelini oluştururken aynı zamanda yönetimsel kırılganlıklar da yaratabilmekte.*
*(Kaynak yaklaşımı: TOBB, TÜİK ve sektör analiz raporları (genel konsensüs)
İşletmelerin Hayatta Kalma Döngüsü Gerçeği
Uluslararası ve yerel girişimcilik araştırmaları, yeni kurulan işletmelerin ilk yıllarda yüksek oranda kapanma riski taşıdığını rakamlarla ortaya koyuyor.
Bu risk özellikle: finansal yönetim, stratejik planlama, kurumsal yapı eksikliği alanlarında yoğunlaşmakta.*
Kurumsal Hayatta Sürdürülebilirliği Belirleyen Kritik Faktörler
Araştırmalar, işletme başarısızlıklarının yalnızca finansal nedenlerle açıklanamayacağını göstermekte. Başlıca kırılma alanlarını ana noktalarıyla yazmak gerekirse:
Yönetimsel yapı zayıflığı
Rol ve sorumluluk belirsizliği, rollerin ayrıştırılmaması
Aile içi karar mekanizmaları ile iş süreçlerinin birbirine karışması (ki, bu da, iş rolü ile aile rollerinin ayrıştırılmaması, profesyonel davranış içinde olunmaması ile açıklanabilir)
Strateji ve vizyon eksikliği *(Genel iş dünyası literatürü (Harvard Business Review, McKinsey benzeri yönetim çalışmaları)
Kurumsallaşma Bir Tercih değil Zorunluluktur
İş dünyasında sürdürülebilirlik:
Kişilere değil sisteme bağlı yapıların kurulmasıyla
Duygusal kararlar yerine kurumsal mekanizmalarla
Bireysel yönetim yerine rol bazlı organizasyonlarla mümkün olmakta
Kurumsallaşma Yolculuğu İçin Stratejik Çözümler
Tespit ettiğimiz bu yapısal sorunları aşmak ve işletmeyi nesiller boyu sürdürülebilir kılmak için şu adımlar kritik öneme sahip:
Aile ve İş Rollerinin Ayrıştırılması: Aile anayasası ile karar mekanizmalarını yazılı hale getirerek “duygusal bağ” ile “profesyonel sorumluluğu” birbirinden ayırın.
Sistem Odaklı Delegasyon: Yetkiyi kişilerin inisiyatifinden alıp, tanımlanmış iş süreçlerine ve performans kriterlerine (KPI) devredin.
Stratejik Planlama ve Vizyon Birliği: Günü kurtaran refleksler yerine, veriye dayalı 3-5 yıllık stratejik yol haritaları oluşturun ve tüm ekibi bu vizyonda birleştirin.
Kaynaklar: TOBB, TÜİK ve sektör analiz raporları, Girişimcilik ekosistemi raporları (OECD, Dünya Bankası, yerel danışmanlık çalışmaları), Genel iş dünyası literatürü: Harvard Business Review, McKinsey benzeri yönetim çalışmaları